IMRT یا پرتودرمانی با شدت تعدیل شده، یکی از پیشرفته ترین روش های درمان سرطان است که امکان هدف گیری دقیق تومور را با کمترین آسیب به بافت های سالم اطراف فراهم میکند و در این روش، شدت پرتوها به طور دقیق تنظیم میشود تا بیشترین اثر را بر روی سلول های سرطانی داشته باشد، این تکنیک به ویژه برای تومورهایی که در نواحی حساس بدن قرار دارند، بسیار مؤثر است، آیا میدانستید IMRT کیفیت زندگی بیمار را حین و بعد از درمان به شکل قابل توجهی حفظ کند؟ در ادامه با جزئیات این روش نوین آشنا شوید.
IMRT چیست؟
یک روش پیشرفته پرتو درمانی است که در آن شدت اشعه های تابیده شده به طور دقیق و برنامهریزیشده تنظیم میشود و این تکنیک به پزشکان اجازه میدهد تا دوزهای بالاتری از پرتو را مستقیما به تومور برسانند و در عین حال، بافتهای سالم اطراف را تا حد امکان حفظ کنند.
IMRT معمولا برای درمان تومورهای پیچیده یا تومورهایی که نزدیک به اندامهای حیاتی هستند، مانند مغز، ستون فقرات، سر و گردن، پروستات و سینه، بهکار میرود و این روش با کمک نرمافزارهای پیشرفته برنامهریزی میشود و پرتودرمانی به صورت دقیق از زوایای مختلف انجام میگیرد، مزایای اصلی IMRT شامل کاهش عوارض جانبی، بهبود اثربخشی درمان، و حفظ کیفیت زندگی بیمار است.
کاربرد IMRT چیست؟
کاربرد IMRT بسیار گسترده و تخصصی است و به طور ویژه در درمان تومورهایی استفاده میشود که در نواحی حساس یا پیچیده بدن قرار دارند، مهمترین کاربردهای IMRT عبارتاند از:
- برای سرطان پروستات کاربرد دارد، چرا که به دلیل مجاورت با مثانه و روده، نیاز به دقت بالایی دارد تا آسیب به بافت های سالم کاهش یابد.
- سرطان سر و گردن، برای محافظت از اندام های حیاتی مثل غدد بزاقی، نخاع و چشمها به کار میرود.
- سرطان مغز چرا که امکان تمرکز دقیق بر تومور بدون آسیب به بافت مغزی سالم را فراهم میکند.
- سرطان سینه و پستان به ویژه در مواردی که تومور نزدیک به قلب یا ریه است.
- سرطان ریه و دستگاه گوارش برای درمان تومورهایی که در نزدیکی اندام های حیاتی شکمی یا قفسه سینه قرار دارند.
چه بیمارانی کاندیدای استفاده از خدمات IMRT هستند؟
بیمارانی که کاندیدای استفاده از خدمات IMRT هستند، معمولا افرادیاند که تومور آنها در نواحی حساس یا نزدیک به اندام های حیاتی قرار دارد و نیاز به دقت بسیار بالا در پرتودرمانی دارند و مهمترین گروههای مناسب برای IMRT عبارتاند از:
- بیمارانی با تومورهای سر و گردن مانند تومورهای حلق، حنجره و غدد بزاقی
- مبتلایان به سرطان پروستات که به دوز پرتوی دقیق و کنترلشده نیاز دارند.
- افراد دارای تومور مغزی یا تومورهایی که در نزدیکی نخاع هستند.
- بیماران با سرطان سینه، به ویژه اگر تومور نزدیک به قلب یا ریه باشد.
- بیمارانی با سرطان ریه یا دستگاه گوارش که حفظ عملکرد اندامهای مجاور اهمیت زیادی دارد.
- افرادی که به دلایل پزشکی یا شرایط فیزیکی نمیتوانند جراحی کنند و به درمان غیرتهاجمی نیاز دارند.
مراحل انجام IMRT به چه صورت است؟
مراحل انجام IMRT بسیار دقیق و منظم طراحی شده و به چند مرحله اصلی تقسیم میشود:
مشاوره و ارزیابی اولیه
ابتدا پزشک متخصص پرتودرمانی وضعیت بیمار، نوع و محل تومور، و سوابق پزشکی او را بهطور کامل بررسی میکند تا مناسب بودن IMRT مشخص شود.
طراحی و شبیه سازی درمان
در این مرحله از تصویربرداری دقیق مانند سیتی یا امآرآی استفاده میشود تا موقعیت دقیق تومور و اندام های اطراف مشخص شود و سپس نقشه درمان با کمک نرم افزارهای پیشرفته طراحی میشود.
برنامه ریزی درمان
تیم فیزیک پزشکی و پرتودرمانی دوز دقیق اشعه، زاویههای تابش و شدت پرتو را برای هر ناحیه مشخص میکنند تا بیشترین اثر روی تومور و کمترین آسیب به بافتهای سالم ایجاد شود.
جلسات پرتودرمانی
درمان معمولا طی چند هفته و در چند جلسه معمولا ۵ روز در هفته انجام میشود و هر جلسه حدود ۱۰ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد و بیمار در طول درمان بیحرکت روی تخت مخصوص قرار میگیرد.
مزایای خدمات IMRT نسبت به روشهای دیگر چیست؟
مزایای خدمات IMRT نسبت به روشهای دیگر پرتودرمانی بسیار چشمگیر است و همین ویژگیها باعث محبوبیت این روش در مراکز درمانی پیشرفته شده است و مهمترین این مزایا عبارتاند از:
- پرتوها به طور دقیق به شکل و موقعیت تومور تنظیم میشوند و از زوایای مختلف تابیده میشوند، در نتیجه آسیب به بافتهای سالم اطراف به حداقل میرسد.
- به دلیل کنترل بهتر، میتوان دوز بیشتری از پرتو را به تومور رساند و در عین حال عوارض جانبی کمتری ایجاد کرد.
- به دلیل حفاظت بهتر از بافتهای سالم، بیمار کمتر دچار مشکلاتی مثل التهاب پوست، مشکلات گوارشی یا آسیب به اندامهای حیاتی میشود.
- بهدلیل تخریب دقیقتر سلولهای سرطانی، احتمال کنترل یا ریشه کنی بیماری بیشتر میشود.
- کاهش عوارض و توانایی ادامه فعالیتهای روزمره برای بیمار اهمیت بالایی دارد و با IMRT بهتر محقق میشود.
عوارض IMRT
عوارض IMRT در مقایسه با روش های قدیمیتر پرتو درمانی کمتر و خفیفتر است، اما همچنان برخی مشکلات برای بیمار ایجاد شود و این عوارض بسته به محل درمان، دوز پرتو و وضعیت عمومی بیمار متفاوت است، شایعترین عوارض عبارتاند از:
- خستگی عمومی یکی از رایجترین عوارض، بهویژه در طول دوره درمان.
- قرمزی یا تحریک پوستی مشابه آفتاب سوختگی خفیف در ناحیه تحت درمان.
- ریزش مو در ناحیه پرتودهی بسته به محل دریافت پرتو.
- خشکی دهان یا تغییر در حس چشایی در درمانهای ناحیه سر و گردن.
- اختلالات گوارشی مانند تهوع، اسهال یا تغییر در حرکات روده، به ویژه در درمان ناحیه شکم و لگن.
- مشکلات ادراری یا ناراحتی در مثانه در بیمارانی که تحت درمان ناحیه لگن قرار میگیرند.
- التهاب گلو یا مشکل در بلع در درمان نواحی نزدیک به مری یا گلو.
سوالات متداول
هر جلسه IMRT معمولا ۱۰ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد و کل دوره درمان بسته به نوع و محل تومور، معمولا ۵ تا ۸ هفته و حدود ۵ روز در هفته انجام میشود.
هزینه خدمات IMRT بستگی به نوع و طول درمان دارد و معمولا از پرتودرمانی سنتی بالاتر است، این خدمات اغلب تحت پوشش بیمههای پایه و تکمیلی قرار میگیرد، اما میزان پوشش متفاوت است.
در نهایت…
خدمات IMRT به عنوان یکی از پیشرفته ترین روشهای پرتودرمانی، دقت و اثربخشی بالایی در درمان انواع سرطانها دارد و این تکنیک با هدف گیری دقیق تومور و محافظت از بافت های سالم اطراف، عوارض جانبی را کاهش داده و کیفیت زندگی بیماران را بهبود میبخشد، با توجه به مزایا و کاربردهای گسترده، IMRT گزینهای مطمئن و موثر در برنامههای درمانی سرطان به شمار میرود.
