بسیاری از افراد با شنیدن خبر اینکه مبتال به سرطان پستان هستند، دچار نگرانی و آشفتگی میشوند. سرطان پستان یکی از شایعترین سرطانها در جهان است که هر ساله میلیونها زن و حتی مرد را تحت تاثیر قرار میدهد. این بیماری اغلب بدون علائم اولیه آشکار شروع میشود، اما تشخیص زودهنگام میتواند تفاوتی بزرگ در روند درمان و حفظ سلامت فرد ایجاد کند. آشنایی با نشانهها، عوامل خطر و روشهای پیشگیری، کلید درک بهتر این بیماری و محافظت از خود و عزیزانتان است. آماده باشید تا با واقعیتهای مهم و نکات مهمی درباره سرطان پستان آشنا شوید و کنترل بیشتری بر سلامت خود پیدا کنید.
سرطان پستان چیست؟
به رشد غیرعادی و بیش از اندازە سلولهای پوششی مجاری و لوبولهای پستان، سرطان پستان گفته میشود. این سلولها به صورت افسار گسیخته رشد میکنند و قابلیت پخش شدن به دیگر نقاط بدن را نیز دارند. سرطان پستان ممکن است هم در زنان و هم در مردان ایجاد شود که البته میزان بروز آن در مردان بسیار کم است.
سرطان پستان نوعی بیماری است که در آن سلولهای غیرطبیعی در بافت پستان شروع به رشد و تکثیر میکنند. این سلولها میتوانند تودهای به نام تومور ایجاد کنند و در صورت عدم درمان، به بافتهای اطراف و گرههای لنفاوی گسترش یابند. سرطان پستان در مجاری شیر (سرطان داکتال) یا لوبولها (سرطان لوبولار) شروع میشود و یکی از شایعترین انواع سرطان در زنان است، هرچند در مردان نیز ممکن است رخ دهد. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب میتواند شانس موفقیت درمان و بهبود کیفیت زندگی را به طور چشمگیری افزایش دهد.
شیوع سرطان پستان در ایران
سرطان پستان شایعترین نوع سرطان در زنان ایرانی است. سالانه 14 هزار نفر از بانوان ایرانی به سرطان پستان مبتلا میشوند و 3500 نفر به دلیل سرطان پستان فوت میکنند. تخمین زده میشود که حدود 40 هزار نفر در حال حاضر درایران به سرطان پستان مبتلا و با این بیماری در حال مبارزه هستند. از هر 100 دختری که به دنیا می آید، 3 نفر آنها تا سن 75 سالگی به سرطان پستان مبتلا خواهند شد.
بنابراین میزان ابتلا به سرطان در طول عمر برای دختران ایرانی 3 درصد است. با اینکه سرطان پستان ممکن است در هر سنی ایجاد شود، زنان بالای 40 سال با احتمال بیشتری به آن دچار میشوند. اگر سابقە فامیلی سرطان پستان و سرطان تخمدان در اقوام درجه یک ودرجه دو وجود داشته باشد، شانس ابتلا به سرطان پستان بهخصوص در سنین پایینتر افزایش میابد.
گفتنی است که مردان هم به ندرت به سرطان پستان مبتلا میشوند. سالیانه نزدیک به 120مورد سرطان پستان در مردان تشخیص داده میشود که اغلب این بیماران 50 سال دارند. بروز سرطان پستان در مردان اهمیت زیادی دارد و میتواند دلیل آن ژنتیکی باشد. هر مردی که به سرطان پستان مبتلا میشود باید از نظر ژنتیکی مورد بررسی قرار گیرد. برای اطلاعات بیشتر میتوانید به رفرنس زیر مراجعه کنید و در مورد سرطان پستان و راههای درمان آن بیشتر بدانید.
علائم اولیه سرطان پستان
علائم اولیه سرطان پستان ممکن است در هر فرد متفاوت باشد، اما شایعترین آنها شامل موارد زیر است:
- وجود توده یا ضخامت در پستان: معمولاً بدون درد و با لمس قابل تشخیص است.
- تغییر شکل یا اندازه پستان: پستان ممکن است بزرگتر، نامتقارن یا تغییر شکل دهد.
- ترشح غیرطبیعی از نوک پستان: ترشح شفاف، خونی یا زرد رنگ میتواند علامت هشدار باشد.
- تغییرات پوست پستان: فرورفتگی، قرمزی، ضخامت یا ظاهر پوست پرتقالی شکل.
- درد یا حساسیت غیرمعمول: احساس درد مداوم یا حساسیت در ناحیه پستان که با سیکل قاعدگی مرتبط نیست.
- تورم یا توده در زیر بغل: ممکن است به دلیل درگیر شدن گرههای لنفاوی رخ دهد.
اگر شما فکر میکنید خودتان و یا یکی از نزدیکانتان این علائم را دارند فرم زیر را پر کنید تا دکتر وند رجب پور با شما در ارتباط باشند.
عوامل خطر سرطان پستان
عوامل خطر سرطان پستان عواملی هستند که احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش میدهند. برخی از مهمترین این عوامل عبارتاند از:
- سن بالای ۵۰ سال: با افزایش سن، احتمال ابتلا به سرطان پستان بیشتر میشود.
- سابقه خانوادگی و ژنتیک: داشتن مادر، خواهر یا دختر مبتلا به سرطان پستان، و ژنهای BRCA1 و BRCA2 خطر ابتلا را افزایش میدهند.
- تغییرات هورمونی: مصرف طولانیمدت هورمونها، بلوغ زودرس یا یائسگی دیرهنگام میتواند تأثیرگذار باشد.
- چاقی و سبک زندگی ناسالم: اضافهوزن، رژیم غذایی نامناسب و کمتحرکی میتواند خطر ابتلا را افزایش دهد.
- مصرف الکل و دخانیات: الکل و سیگار ارتباط مستقیمی با افزایش ریسک سرطان پستان دارند.
- سابقه بیماریهای پستان: وجود تودههای خوشخیم یا تغییرات پیشسرطانی در پستان میتواند خطر را بالا ببرد.
بیشتر بخوانید: علائم سرطان پوست
تشخیص سرطان پستان
تشخیص سرطان پستان با معاینات بالینی و تصویربرداری آغاز میشود. پزشک با لمس پستان و بررسی تغییرات ظاهری، هر گونه توده، قرمزی، فرورفتگی یا ترشح غیرطبیعی را ارزیابی میکند. تصویربرداریهایی مانند ماموگرافی و سونوگرافی پستان نقش مهمی در شناسایی تودهها و نواحی مشکوک دارند و میتوانند حتی تغییرات کوچک را که با لمس قابل تشخیص نیستند، نشان دهند. در برخی موارد، MRI پستان نیز برای بررسی دقیقتر نواحی مشکوک استفاده میشود.
در صورت مشاهده هر گونه ناهنجاری، نمونهبرداری (بیوپسی) انجام میشود تا سلولها از نظر سرطانی بودن بررسی شوند. انواع بیوپسی شامل بیوپسی با سوزن نازک، بیوپسی هستهای و جراحی کوچک برای برداشتن نمونه است. نتایج بیوپسی مشخص میکند که آیا توده سرطانی است یا خیر و به پزشک کمک میکند تا نوع سرطان، مرحله و بهترین روش درمان را تعیین کند. تشخیص زودهنگام با این روشها میتواند شانس موفقیت درمان را بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
اگر نگران سلامت پستان خود هستید یا میخواهید از معاینات و تشخیص به موقع سرطان پستان مطمئن شوید، همین امروز وقت مشاوره بگیرید. دکتر مجتبی وند رجب پور با تجربه و تخصص خود آماده ارائه خدمات تشخیصی و درمانی حرفهای برای پیشگیری و مدیریت سرطان پستان است. برای رزرو نوبت و دریافت اطلاعات بیشتر، با شماره زیر تماس بگیرید.
انواع سرطان پستان
سرطان پستان یک بیماری پیچیده است و انواع مختلفی دارد که هر یک ویژگیها، رفتار تهاجمی و روشهای درمانی متفاوتی دارند. شناخت دقیق نوع سرطان برای تصمیمگیری در مورد درمان و پیشبینی روند بیماری اهمیت زیادی دارد و میتواند تأثیر قابل توجهی بر موفقیت درمان و کیفیت زندگی بیمار داشته باشد. در ادامه مهمترین انواع سرطان پستان را بررسی میکنیم:
سرطان داکتال (Ductal Carcinoma)
سرطان داکتال شایعترین نوع سرطان پستان است که از مجاری شیر آغاز میشود. این نوع میتواند به دو شکل ظاهر شود: داکـتال درجا (DCIS) که هنوز به بافت اطراف گسترش نیافته و سرطان داکتال مهاجم که توانایی نفوذ به بافتهای اطراف و گرههای لنفاوی را دارد. تشخیص زودهنگام این نوع با ماموگرافی و نمونهبرداری اهمیت زیادی دارد و درمان معمولاً شامل جراحی، پرتودرمانی و در برخی موارد هورموندرمانی است.
سرطان لوبولار (Lobular Carcinoma)
سرطان لوبولار در لوبولها یا غدد تولید شیر شروع میشود و کمتر شایع است. این نوع معمولاً در هر دو پستان رخ میدهد و تشخیص آن دشوارتر از سرطان داکتال است، زیرا گاهی توده ملموسی ایجاد نمیکند. درمان سرطان لوبولار شامل جراحی، هورموندرمانی و در صورت نیاز شیمیدرمانی است و بسته به مرحله سرطان برنامه درمانی تعیین میشود.
سرطان سهگانه منفی (Triple-Negative Breast Cancer)
این نوع سرطان فاقد گیرندههای هورمونی (استروژن و پروژسترون) و HER2 است و به همین دلیل به درمانهای هورمونی پاسخ نمیدهد. سرطان سهگانه منفی معمولاً تهاجمیتر است و رشد سریعتری دارد، اما با شیمیدرمانی قابل درمان است. تشخیص سریع و درمان فوری در کاهش خطر پیشرفت و متاستاز این نوع سرطان اهمیت ویژهای دارد.
بیشتر بخوانید: انواع سرطان پوست
سرطان HER2 مثبت
در این نوع سرطان، سلولهای سرطانی گیرنده پروتئینی HER2 دارند که رشد سلولها را تحریک میکند. سرطان HER2 مثبت سریع رشد میکند اما با داروهای هدفمند مانند ترستوزوماب قابل کنترل است. درمان این نوع سرطان ترکیبی از جراحی، شیمیدرمانی و درمان هدفمند است و پیشآگهی به طور قابل توجهی به پاسخ بیمار به درمانهای هدفمند بستگی دارد.
سایر انواع نادر
علاوه بر انواع شایع، سرطانهای نادر دیگری نیز وجود دارند مانند سرطان التهابی پستان که با قرمزی و تورم سریع پستان همراه است، و سرطان پاپیلاری که در زنان مسنتر دیده میشود. این انواع نادر رفتار متفاوتی دارند و برنامه درمانی آنها بسته به نوع و مرحله سرطان متفاوت است، اما تشخیص سریع و درمان مناسب همیشه کلید موفقیت است.
بیشتر بخوانید: کمورادیوتراپی چیست؟
روشهای درمان سرطان پستان
درمان سرطان پستان به نوع، مرحله و ویژگیهای زیستی تومور بستگی دارد و معمولاً شامل ترکیبی از روشهای مختلف است تا بیشترین اثربخشی حاصل شود. انتخاب روش درمانی مناسب با توجه به سلامت کلی بیمار، سن و ترجیح او برای حفظ ظاهر و عملکرد پستان انجام میشود.
جراحی
جراحی یکی از رایجترین روشهای درمان سرطان پستان است و شامل برداشتن توده سرطانی یا کل پستان (ماستکتومی) میشود. در برخی موارد، جراحی با برداشتن گرههای لنفاوی همراه است تا احتمال گسترش سرطان بررسی شود. جراحی ممکن است به تنهایی یا در ترکیب با پرتو درمانی و شیمیدرمانی استفاده شود.
شیمی درمانی
شیمیدرمانی استفاده از داروهای ضدسرطان برای کشتن سلولهای سرطانی است. این روش میتواند قبل از جراحی برای کوچک کردن تومور (نئوادجوانت) یا پس از جراحی برای از بین بردن سلولهای باقیمانده (ادجوانت) انجام شود. شیمیدرمانی برای انواع تهاجمی سرطان، به ویژه سرطان سهگانه منفی، اهمیت زیادی دارد.
پرتو درمانی
پرتو درمانی با استفاده از اشعههای یونیزان به هدف قرار دادن سلولهای سرطانی انجام میشود و معمولاً پس از جراحی برای کاهش احتمال بازگشت سرطان به کار میرود. این روش به ویژه پس از جراحی حفظ پستان (لومپکتومی) ضروری است تا بافتهای اطراف تومور نیز تحت درمان قرار گیرند.
هورمون درمانی
هورموندرمانی برای سرطانهایی استفاده میشود که گیرندههای هورمونی دارند و رشدشان به استروژن یا پروژسترون وابسته است. داروهایی مانند تاموکسیفن یا مهارکنندههای آروماتاز میتوانند رشد سلولهای سرطانی را متوقف کنند و خطر عود سرطان را کاهش دهند.
درمانهای هدفمند
در درمانهای هدفمند، داروها به سلولهای سرطانی با ویژگیهای خاص حمله میکنند. به عنوان مثال، داروهایی مانند ترستوزوماب برای سرطان HER2 مثبت کاربرد دارند و میتوانند اثر ترکیبی با شیمیدرمانی داشته باشند. این روش با کمترین آسیب به سلولهای سالم همراه است.
پیشگیری از سرطان پستان
پیشگیری از سرطان پستان به معنای کاهش احتمال ابتلا به این بیماری از طریق تغییر سبک زندگی، مراقبتهای پزشکی و آگاهی از عوامل خطر است. اگرچه هیچ روش صددرصدی برای جلوگیری از سرطان پستان وجود ندارد، اما رعایت برخی اقدامات میتواند نقش مهمی در کاهش ریسک داشته باشد.
یکی از مهمترین روشها حفظ سبک زندگی سالم است. رژیم غذایی متعادل سرشار از میوه، سبزیجات و غلات کامل، ورزش منظم و حفظ وزن مناسب میتواند هورمونها را تنظیم کرده و سیستم ایمنی بدن را تقویت کند. همچنین محدود کردن مصرف الکل و ترک دخانیات تأثیر قابل توجهی در کاهش خطر سرطان پستان دارد.
علاوه بر سبک زندگی، انجام معاینات منظم و غربالگری اهمیت زیادی دارد. ماموگرافی طبق توصیه پزشک، معاینات بالینی پستان و خودآزمایی منظم میتواند سرطان را در مراحل اولیه شناسایی کند، زمانی که درمان مؤثرتر است. همچنین کنترل مصرف هورمونها و مشاوره ژنتیک برای افرادی که سابقه خانوادگی مثبت دارند، میتواند به پیشگیری و کاهش ریسک ابتلا کمک کند.
سخن پایانی
سرطان پستان یکی از شایعترین سرطانها در جهان است که آگاهی از علائم، عوامل خطر و روشهای پیشگیری میتواند نقش حیاتی در تشخیص زودهنگام و موفقیت درمان داشته باشد. با رعایت سبک زندگی سالم، انجام معاینات و غربالگری منظم و بهرهگیری از روشهای درمانی مناسب، میتوان شانس کنترل بیماری، کاهش عوارض و بهبود کیفیت زندگی بیماران را به طور قابل توجهی افزایش داد. تشخیص به موقع و مراقبت مستمر، کلید افزایش طول عمر و حفظ سلامت در مواجهه با سرطان پستان است.
سوالات متداول
بله، هرچند سرطان پستان در مردان بسیار نادر است، اما امکان ابتلا وجود دارد. علائم مشابه زنان شامل توده یا ضخامت در پستان، ترشح از نوک پستان و تغییرات پوست پستان است و تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد.
بله، فعالیت بدنی منظم میتواند به کاهش وزن، تنظیم هورمونها و تقویت سیستم ایمنی کمک کند و به کاهش ریسک ابتلا به سرطان پستان به ویژه در زنان پس از یائسگی موثر است.
خیر، بسیاری از تودههای پستان خوشخیم هستند و خطرناک نیستند، اما هر تودهای باید توسط پزشک بررسی شود. نمونهبرداری و تصویربرداری میتواند مشخص کند که توده سرطانی است یا خیر و نیاز به درمان دارد.
